इंदिरा कला संगीत विश्वविद्यालय, खैरागढ़ —

ইতিহাস, পাঠ্যক্ৰম আৰু শৈল্পিক ঐতিহ্য

खैरागढ़ত অৱস্থিত এই বিশ্ববিদ্যালয়খন ভাৰতৰ সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ এক জীৱন্ত কেন্দ্ৰ। সংগীত আৰু কলাৰ বাবে উৎসৰ্গিত বিশ্বৰ কেইখনমান নিৰ্বাচিত প্ৰতিষ্ঠানৰ ভিতৰত অন্যতম হোৱাৰ বাবে ইয়াত কেৱল পৰম্পৰাগত গুৰু-শিষ্য পৰম্পৰাই জীয়াই থকা নাই, বৰঞ্চ আধুনিক গৱেষণা আৰু আন্তঃবিষয়ক অধ্যয়নৰ এক শক্তিশালী পৰিৱেশো পোৱা যায়।

সূচিপত্ৰ

🏛️ ইতিহাস আৰু প্ৰতিষ্ঠা

১৯৫৬ চনত ৰজা বীৰেন্দ্ৰ বাহাদুৰ সিং আৰু ৰাণী পদ্মৱতীৰ নেতৃত্বত এই প্ৰতিষ্ঠানটোৰ স্থাপন কৰা হৈছিল। তেওঁলোকে বিশ্ববিদ্যালয় স্থাপনৰ বাবে তেওঁলোকৰ ৰাজকীয় অলংকাৰ দান কৰিছিল আৰু প্ৰতিষ্ঠানটোৱে আজিও সেই একেবোৰ ভৱনতে কাৰ্যক্ষম হৈ আছে। ইয়াৰ নামকৰণ কৰা হৈছিল ইন্দ্ৰা নামৰ ৰজাৰ জীয়াৰীৰ নামেৰে, যি সংগীতৰ এগৰাকী ডাঙৰ অনুৰাগী আছিল আৰু কম বয়সতে তেওঁৰ মৃত্যু হৈছিল। এই কাৰণেই বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ নামকৰণ তেওঁৰ সন্মানত কৰা হৈছে।

🎓 পাঠ্যক্ৰম আৰু শৈক্ষিক গাঁথনি

এই বিশ্ববিদ্যালয়ে তত্ত্বীয় আৰু ব্যৱহাৰিক উভয় ধৰণৰ শিক্ষাই প্ৰদান কৰে। মুখ্য বিভাগসমূহৰ ভিতৰত সংগীত, নৃত্য, কলা আৰু লোকসংগীত আদি অন্তৰ্ভুক্ত।

🏫 চৌহদ, গ্ৰন্থাগাৰ আৰু সংগ্ৰহ

পাঠ্য સામગ্ৰী আৰু গৱেষণা কৰা লোকসকলৰ বাবে সা-সুবিধা সমৃদ্ধ। পুথিভঁৰালত হাজাৰ হাজাৰ কিতাপ উপলব্ধ আৰু সংগীত মহোৎসৱৰ অডিঅ'-ভিডিঅ' টেপৰ এক বৃহৎ সংগ্ৰহ গৱেষকসকলৰ বাবে এক অমূল্য সম্পদ। কলা বিভাগৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ বাবে আধুনিক সৃষ্টিৰ ভিডিঅ' আৰু চ্লাইডৰ ভাণ্ডাৰো আছে।

বিশেষ সংগ্ৰহত অন্তৰ্ভুক্ত আছে:

🎭 উৎসৱ, কৰ্মশালা আৰু ছাত্ৰ জীৱন

বিশ্ববিদ্যালয়ত বছৰটোৰ বাবে সাংস্কৃতিক কাৰ্যকলাপ চলি থাকে। নিয়মীয়া সংগীত আৰু কলা মহোৎসৱ, যুৱ মহোৎসৱ আৰু সাপ্তাহিক শ্ৰুতি মণ্ডলৰ দৰে কাৰ্যসূচীয়ে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক প্ৰদৰ্শন আৰু পৰীক্ষাৰ মঞ্চ প্ৰদান কৰে। ইয়াত দেশ-বিদেশৰ শিল্পীসকলে অতিথি অনুষদ হিচাপে আহে, যাৰ ফলত ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে প্ৰত্যক্ষ নিৰ্দেশনা লাভ কৰে।

স্থানীয় আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰদৰ্শনৰ উপৰিও, আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলেও ইয়ালৈ আহি ভাৰতীয় সংগীতৰ পৰম্পৰা শেখে। তেওঁলোকৰ বাবে এটা বিশেষ ছাত্ৰ-গ্ৰাম স্থাপন কৰা হৈছে য'ত ইংৰাজী ভাষাৰ প্ৰশিক্ষণো দিয়া হয় আৰু হোষ্টেলৰ সুবিধা উপলব্ধ।

🌟 বিখ্যাত প্ৰাক্তন ছাত্ৰ আৰু অনুষদ

ইয়াত প্ৰশিক্ষণ লাভ কৰা বহুতো শিল্পীয়ে ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত নিজৰ নাম উজলাইছে। ইয়াৰ ভিতৰত ছোনু নিগমৰ দৰে সফল গায়কসকলো আছে। বিশ্ববিদ্যালয়ে বহুতো স্থানীয় আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিভাৱান ব্যক্তিক মঞ্চ দিছে আৰু এতিয়াও সংগীত প্ৰেমীসকলৰ বাবে এক আকৰ্ষণীয় শিক্ষা কেন্দ্ৰ হৈ আছে। 

🔬 গৱেষণা আৰু আন্তঃবিষয়ক পদক্ষেপ

इंदिरा कला संगीत विश्वविद्यालय কেৱল প্ৰদৰ্শনৰ মাজতে সীমাবদ্ধ নহয়। ইয়াত সংগীতৰ ইতিহাস, লোক-রহস্য, বাদ্যযন্ত্ৰ বিজ্ঞান আৰু দৃশ্য কলাৰ সংমিশ্ৰণৰ ওপৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ গৱেষণা কৰা হয়। গৱেষকসকলৰ বাবে পৰামৰ্শদাতা আৰু সহায়ক সামগ্ৰী উপলব্ধ আছে। বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উদ্দেশ্য হৈছে পৰম্পৰা সংৰক্ষণ কৰাৰ লগতে নতুনত্বক উৎসাহিত কৰা।

❓ প্ৰায়ে সোধা প্ৰশ্নসমূহ

इंदिरा कला संगीत विश्वविद्यालय ক'ত অৱস্থিত?

এই বিশ্ববিদ্যালয়খন ছত্তীশগড়ৰ ৰাজনাণ্ডগাঁও জিলাৰ খৈৰাগড়ত অৱস্থিত, যিটো ইয়াৰ ঐতিহাসিক আৰু সাংস্কৃতিক পৰিৱেশৰ বাবে জনাজাত।

ইয়াত কি কি বিষয়ত পাঠ্যক্ৰম উপলব্ধ আছে?

মূল বিষয়সমূহৰ ভিতৰত সংগীত (কণ্ঠ আৰু বাদ্য), নৃত্য, ললিত কলা আৰু লোকসংগীত অন্তৰ্ভুক্ত। চাৰ্টিফিকেটৰ পৰা ডক্টৰেট পৰ্যায়লৈকে পাঠ্যক্ৰম উপলব্ধ আছে।

এই প্ৰতিষ্ঠানটো কেৱল ভাৰতীয় শৈলীৰ মাজতে সীমাবদ্ধ নে?

নহয়। ইয়াত হিন্দুস্তানী আৰু কৰ্ণাটকী উভয় শৈলীৰ প্ৰশিক্ষণ দিয়া হয় আৰু পৰম্পৰাগত ও আধুনিক কলা উভয়ৰ বাবে পাঠ্যক্ৰম প্ৰস্তুত কৰা হৈছে।

বিদেশী ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে ইয়াত পঢ়িব পাৰিবনে?

হয়। বিদেশী ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ বাবে বিশেষ আৱাসিক ব্যৱস্থা আৰু ইংৰাজী প্ৰশিক্ষণৰ সুবিধা উপলব্ধ কৰোৱা হয় যাতে তেওঁলোকে ভাৰতীয় সংগীত সহজে শিকিব পাৰে।

গৱেষণাৰ কি কি সুবিধা উপলব্ধ আছে?

গ্ৰন্থাগাৰত হাজাৰ হাজাৰ কিতাপ, অডিঅ'-ভিডিঅ' টেপ, আধুনিক কলাৰ ভিডিঅ' আৰু চ্লাইড উপলব্ধ আছে। লগতে পৰিচালক আৰু অতিথি শিক্ষাগোষ্ঠীৰ তত্ত্বাৱধানত আন্তঃবিষয়ক গৱেষণাক উৎসাহিত কৰা হয়।

ছাত্ৰ জীৱন আৰু সাংস্কৃতিক কাৰ্যকলাপ কেনে ধৰণৰ?

ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ বাবে বাৰ্ষিক মহোৎসৱ, যুৱ মহোৎসৱ আৰু সাপ্তাহিক শ্ৰুতি মণ্ডলৰ দৰে মঞ্চ নিয়মীয়াকৈ আয়োজন কৰা হয়, যিয়ে পৰীক্ষা-নিৰীক্ষা আৰু প্ৰদৰ্শনৰ বাবে উৎকৃষ্ট সুযোগ প্ৰদান কৰে।

📝 সিদ্ধান্ত

ইন্দিৰা কলা সংগীত বিশ্ববিদ্যালয়, খৈৰাগড়, পৰম্পৰা আৰু নতুনত্বৰ সংমিশ্ৰণ। সংগীত আৰু কলাৰ প্ৰতি সমৰ্পণ, সমৃদ্ধ সম্পদ আৰু সক্ৰিয় সাংস্কৃতিক জীৱনে ইয়াক সেইসকল ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে এক আদৰ্শ স্থান কৰি তোলে যিয়ে ভাৰতীয় আৰু বিশ্ব কলাসমূহত গভীৰ বুজ আৰু অনুশীলন উভয়কে বিচাৰে। যদি আপোনাৰ সংগীত বা ललित कलाত আগ্ৰহ আছে, তেন্তে এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে এক গভীৰ আৰু অনুপ্ৰেৰণাদায়ক শিক্ষাৰ পৰিৱেশ প্ৰদান কৰে।

হিন্দুস্তানী কণ্ঠ - পাঠ ১ - হিন্দুস্তানী শাস্ত্ৰীয় সংগীত আৰু ৰাগ ভৈৰৱৰ পৰিচয়

এই প্ৰবন্ধটোৱে হিন্দুস্তানী শাস্ত্ৰীয় কণ্ঠ সংগীত শিকিবলৈ আৰম্ভ কৰা আৰম্ভ কৰা সকলোৱে জনা প্ৰয়োজনীয় বিষয়সমূহৰ সৈতে পৰিচয় কৰাই দিছে। ইয়াত শ্ৰুতিৰ গুৰুত্ব শ্ৰুতি, আপোনাৰ স্বৰ কেনেকৈ বিচাৰি উলিয়াব আৰু স্থাপন কৰিব, তানপুৰাৰ ভূমিকা তানপুৰা, সাতটা স্বৰ আৰু অষ্টক, ৰাগ ভৈৰৱৰ এটা চমু পৰিচয় ৰাগ ভৈৰৱ, আৰু স্বৰজ্ঞান বিকাশৰ বাবে পাল্টা নামৰ ব্যৱহাৰিক অনুশীলনসমূহ সামৰি লোৱা হৈছে।

শ্ৰুতি আৰু স্বৰজ্ঞান বুজি পোৱা 🎵

হিন্দুস্তানী শাস্ত্ৰীয় সংগীতত ভিত্তিটো এই বাক্যশাৰীৰে প্ৰকাশ কৰা হয়:

এইটোৱে এইটোৱে গুৰুত্ব দিয়ে যে শ্ৰুতি বা ড্ৰোন কেন্দ্ৰীয়। এজন শিক্ষকে কোৱাৰ দৰে,

শ্ৰুতি হৈছে স্বৰৰ সেই সম্পৰ্ক যিটো স্বৰবোৰ গতি কৰাৰ সময়ত ধ্ৰুবক হৈ থাকে। ইয়াক এনে এটা ফ্ৰেম হিচাপে ভাবক যিয়ে আপোনাক সুৰৰ গতিবিধি অনুভৱ কৰিবলৈ দিয়ে। গোৱাৰ সময়ত, প্ৰতিটো স্বৰ এই অপৰিৱৰ্তনীয় সম্পৰ্কৰ সাপেক্ষে শুনা যায়। সেইকাৰণেই এজন শিক্ষকৰ প্ৰথম কাম হৈছে ছাত্ৰজনৰ সঠিক শ্ৰুতি বা স্বৰ বিচাৰি উলিওৱা।

আপোনাৰ প্ৰাকৃতিক স্বৰ বিচাৰি উলিওৱা 🎤

সঠিক পিচ বিচাৰি উলিওৱাটো গুৰুত্বপূৰ্ণ কাৰণ ই নিৰ্ধাৰণ কৰে যে আপুনি ৰাগটোৰ পৰিসৰত কিমান আৰামেৰে গান গাব পাৰিব। যদি নিৰ্বাচিত পিচটো খুব বেছি ওখ হয়, তেন্তে উচ্চ পৰ্যায়ৰ বাক্যাংশবোৰ কঠিন হ’ব। যদি ই অতি নিম্ন হয়, তেন্তে নিম্ন পৰ্যায়ৰ বাক্যাংশবোৰ হেৰাই যাব। শিক্ষকে আপোনাক মুক্তভাৱে গান গাবলৈ দি আৰু ইয়াক মিলাই লৈ আপোনাৰ পিচ চিনাক্ত কৰে হাৰম'নিয়াম বা পিচ পাইপৰ সহায় লয়।

নিৰ্দেশিকা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিবলগীয়া সাধাৰণ পিচৰ পৰিসৰসমূহ:

গুৰুত্বপূৰ্ণ अभ्यास নিয়ম: হাৰম’নিয়াম কেৱল আপোনাৰ পিচ বিচাৰি পাবলৈ আৰু নিশ্চিত কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। তাৰ পিছত, ইয়াক শিকিবৰ বাবে আতৰাই থোৱা হয়। লক্ষ্য হ’ল ড্ৰ’নৰ সৈতে গান গোৱা, কীবৰ্ডৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ নকৰা।

তানপুৰা আৰু ই কিয় গুৰুত্বপূৰ্ণ 🎶

একবাৰ সুৰ (pitch) নিৰ্ধাৰণ হোৱাৰ পিছত তানপুৰা হৈ পৰে স্থায়ী ধ্বনিগত সংগী। সেয়া পৰম্পৰাগত তানপুৰাই হওক, শ্ৰুতি বক্স হওক, ইলেক্ট্ৰনিক তানপুৰাই হওক বা বিশ্বাসযোগ্য ছফ্টৱেৰেই হওক, সকলো অভ্যাসৰ সময়তে ড্ৰ’ন (drone) উপস্থিত থকা উচিত। আদৰ্শ অভ্যাসত নিজে ড্ৰ’নৰ লগত মিলাবলৈ শিকাটো অন্তৰ্ভুক্ত; ই আভ্যন্তৰীণ সুৰৰ স্থিৰতা প্ৰশিক্ষণ দিয়ে।

তানপুৰাৰ সৈতে অভ্যাস কৰাৰ কাৰণসমূহ:

মূল কথা: স্বৰ, স্থায়ী আৰু সপ্তক 🪕

হিন্দুস্তানী সংগীতত সাতটা মৌলিক স্বৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়: সা (ষড়জ), ৰে (ঋষভ), গ (গান্ধাৰ), ম (মধ্যম), প (পঞ্চম), ধ (ধৈৱত), আৰু নি (নিষাদ)। এইবোৰে মিলি এটা স্কেল তৈয়াৰ কৰে স্থায়ী বা সপ্তকত।

শিক্ষাৰ্থীয়ে তিনিটা স্থানত আৰামেৰে গোৱাৰ লক্ষ্য ৰাখিব লাগে:

দীৰ্ঘদিনীয়া লক্ষ্যটো হ'ল তিনিটা অষ্টকত সহজ নিয়ন্ত্ৰণ, কিন্তু আৰম্ভণিৰ লোকসকলে সাধাৰণতে সিহঁতৰ কণ্ঠ আৰু কৌশল বিকশিত নোহোৱালৈকে মধ্য অষ্টকৰ ভিতৰতে আৰম্ভ কৰে।

ৰাগ ভৈৰৱৰ পৰিচয় 🕉️

ৰাগ ভৈৰৱ হিন্দুস্তানী প্ৰশিক্ষণত ইয়াৰ পোনপটীয়া স্কেল আৰু গাম্ভীৰ্যপূৰ্ণ চৰিত্ৰৰ বাবে প্ৰায়ে νotunকৈ পৰিচয় কৰাই দিয়া হয়। মন কৰিবলগীয়া দুটা সম্পৰ্কিত ধাৰণা আছে:

ভৈৰৱৰ মূল বৈশিষ্ট্য: দ্য ৰে আৰু ধ বহুতো ব্যাখ্যাত কোমল বা চেপেটা কৰা হয়। মৌলিক স্কেল শিকি তাৰ পিছত বৈশিষ্ট্যমূলক বাক্যাংশ অনুশীলন কৰিলে ৰাগৰ আভা আৰু গতিৰ সৈতে পৰিচিতি বৃদ্ধি পাব।

পল্টাসৰ সৈতে অনুশীলন: স্বৰজ্ঞান নিৰ্মাণ 🧠

স্বৰজ্ঞান স্বৰসমূহৰ প্ৰতি সজাগতা আৰু নিয়ন্ত্ৰণ। পালটাসমূহ হৈছে চুটি, পুনৰাবৃত্তি হোৱা আৰ্হি যিবোৰ স্বৰৰ সঠিকতা, ক্ষিপ্ৰতা আৰু স্মৃতিশক্তি প্ৰশিক্ষণৰ বাবে তৈৰী কৰা হৈছে। এটা গঠনমূলক দৃষ্টিভংগী সৰু গোটৰ পৰা আৰম্ভ হয় আৰু ক্ৰমে সম্প্ৰসাৰিত হয়।

পালটা ব্যৱহাৰ কৰি সাধাৰণ অগ্ৰগতি:

এই অনুশীলনবোৰ তানপুৰাৰ αντίৰ্ত্ত ধীৰে ধীৰে আৰু সমানভাৱে অভ্যাস কৰা উচিত যেতিয়ালৈকে কণ্ঠে স্বৰসমূহ নিয়ন্ত্ৰণেৰে লৰচৰ কৰিব নোৱাৰে। স্থিৰ হোৱাৰ পিছত, গতি বঢ়াওক আৰু ডাইনেমিক্স যোগ কৰক। সুৰীয়া গতি প্ৰতিফলিত কৰিবলৈ একে ধৰণৰ আৰ্হি অৱৰোহণ ক্ৰমতটো অভ্যাস কৰক।

আৰম্ভণিৰ লোকসকলৰ বাবে ব্যৱহাৰিক পদক্ষেপসমূহ ✅

আৰম্ভ কৰাৰ বাবে এটা সহজ পৰীক্ষণ তালিকা:

সামৰণি চিন্তা 🌟

হিন্দুস্তানী কণ্ঠৰ প্ৰশিক্ষণ এটা স্পষ্ট ভিত্তিত আৰম্ভ হয়: সঠিক সুৰ, এটা সুস্থিৰ ড্ৰোন, আৰু অনুশাসিত স্বৰ अभ्यास। ধাৰাবাহিক পাল্টা আৰু পৰিসৰ আৰু গতিৰ ক্ৰমবৰ্ধমান সম্প্ৰসাৰণৰ জৰিয়তে স্বৰজ্ঞান গঢ়ি তুলক। ধৈৰ্য্য আৰু বিশ্বাসযোগ্য অভ্যাসৰ ফ্ৰেমৱৰ্কৰ সৈতে এই মূল কথাবোৰে অভিব্যক্তিপূৰ্ণ ইম্প্ৰ'ভিজেচন আৰু ভৈৰৱৰ দৰে ৰাগৰ গভীৰ বুজাবুজিৰ দুৱাৰ মুকলি কৰিব।